Why Zawgyi

Blog ကို ေဇာ္ဂ်ီ ျပန္ေျပာင္းလိုက္ပါၿပီ။ unicode နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ စသိခဲ့တာကေတာ့ Myanmar 2 font က စခဲ့တယ္။ စာလံုးေတြ အစံု မပါေသးသလို ျမန္မာစာကလည္း ေသေသခ်ာခ်ာ အလံုးစံု ႐ိုက္လို႔ မရေသးဘူး။ ၿပီးေတာ့ ျမန္မာ ၂.၂ ေျပာင္းတယ္။ ၿပီးေတာ့ ျမန္မာ ၃ ေျပာင္းတယ္။ ျမန္မာ ၂ က ႐ိုက္ထားသည့္ စာေတြ အကုန္လံုး ျမန္မာ ၃ မွာ မျမင္ရေတာ့ဘူး။ converter ေတြကလည္း ျမန္မာ ၂ ကေန ျမန္မာ ၃ ေျပာင္းသည့္ အခ်ိန္မွာ ခ်က္ျခင္း မထြက္လာႏိုင္ခဲ့ဘူး။ ၂၀၀၇ ေလာက္တုန္းက လူတိုင္း အင္တာနက္ မသံုးေသးသည့္ အခ်ိန္ ၊ အင္တာနက္ဆိုင္ကိုသြားၿပီးေတာ့ ၁ နာရီ ၁၀၀၀ ဝန္းက်င္ေလာက္ေပးၿပီး သံုးခဲ့ရသည့္ အခ်ိန္။ ေနာက္ပိုင္းေတာ့ ၅၀၀ ေလာက္ထိ ေစ်းက်လာတယ္။ planet forum မွာ စာေတြ တင္ထားခဲ့ရင္ ေနာက္ ၂ ရက္ ၃ ရက္ ၾကာၿပီး review လုပ္ ၊ approve ျဖစ္မွ ေပၚသည့္ အခ်ိန္ေတြေပါ့။

ေဇာ္ဂ်ီက planet ကေန စသိခဲ့တာ။ 2007 ဝန္းက်င္ေလာက္က ျဖစ္မယ္။ အစက ဝင္းသံုးေနတာကေန ေနာက္ပိုင္း ေဇာ္ဂ်ီက ျမန္မာ အဂၤလိပ္ ႏွစ္ဘာသာ ႐ိုက္လို႕ရတယ္ ဆိုၿပီးေတာ့ planet မွာ စသံုးသည့္ အခ်ိန္ေပါ့။ ဝင္း font ကလည္း design မ်ဳိးစံု ထြက္သည့္ အခ်ိန္ေပါ့။ အဲဒီ အခ်ိန္တုန္းက unicode က ရွိတယ္။ ဘယ္သူမွ မသံုးသလို ဘယ္သူမွ ရွိတယ္လို႔လည္း မထင္ဘူး။ ျမန္မာ ၂ က standard ျဖစ္တယ္ ဆိုၿပီး စာေတြ ႐ိုက္ၿပီး သိမ္းထားဖူးတယ္။ ျမန္မာ ၂.၂ ထြက္ေတာ့ အခ်ဳိ႕စာလံုးေတြ မျမင္ရေတာ့ဘူး။ ေနာက္ၿပီး ျမန္မာ ၃ လည္း ထြက္ေတာ့ ျမန္မာ ၂.၂ က စာေတြ သံုးမရေတာ့ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား စိတ္ညစ္ခဲ့ၾကတယ္။ ျမန္မာ ၄ ထြက္ရင္လည္း ဒီ အတိုင္း ထပ္ျဖစ္မယ္ ထင္ၿပီး ေဇာ္ဂ်ီ နဲ႔ပဲ သိမ္းျဖစ္တယ္။ ေဇာ္ဂ်ီ နဲ႔ပဲ ေရးျဖစ္တယ္။ ေဇာ္ဂ်ီက လက္ရွိ ဝင္း လက္ကြက္ နဲ႔ တူတာေၾကာင့္ ဘာမွ ေလ့က်င့္ေနဖို႔ မလိုပဲ ႐ိုက္လို႔ရတယ္။ ပက္ဆင့္ ႐ိုက္ရတာ ေဇာ္ဂ်ီက ပိုလြယ္တယ္ဆိုၿပီးေတာ့ ေဇာ္ဂ်ီကို ဝင္း ထက္ ပိုသံုးျဖစ္လာတယ္။

အဲဒီ ေနာက္ ကိုညီလင္းဆက္ ရန္ကုန္ ျပန္ေရာက္ၿပီးေတာ့ blog ေတြ စခဲ့သည့္ အခ်ိန္ ၊ ကိုေမာင္လွ blog ႏွင့္ ကိုညီလင္းဆက္ blog ေတြမွာ ျမန္မာ အဂၤလိပ္ ၂ ဘာသာ ျမင္ရေအာင္ ေဇာ္ဂ်ီ ကို သံုးၿပီး ဘယ္လို သံုးရမလဲ ဆိုတာကို tutorial ေရးသည့္ အခ်ိန္ေပါ့။ ကိုေမာင္လွ blog မွာ လက္ရွိ ဝင္း font ကို ေဇာ္ဂ်ီ ေျပာင္းသည့္ converter ေတြ javascript ေတြ ေပးသည့္ အခ်ိန္ေတြမွာ ျမန္မာ unicode က အသံတစ္ခု မွ မၾကားခဲ့ရဘူး။ Myanmar NLP ရွိေပမယ့္ သီးသီးသန္႔သန္႔ ေနခဲ့တယ္။ ျမန္မာ ၂ ကေန ျမန္မာ ၃ ထြက္ ဖို႔ အလြန္ၾကာခဲ့တယ္။ ျမန္မာ ၃ ထြက္ေတာ့လည္း ဘယ္သူမွ မသိခဲ့ဘူး။ forum ေတြမွာလည္း promotion ေတြ မရွိခဲ့ဘူး။

ေနာက္ပိုင္း blog ယဥ္ေက်းမႈ နဲ႔ အတူ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ကိုယ္ပိုင္ forum ေတြ စခဲ့တယ္။ ေဇာ္ဂ်ီ သံုးမလား ဝင္း သံုးမလား ျငင္းခုန္ ခဲ့ၾကသည့္ အခ်ိန္ေတြမွာ ယူနီကုဒ္ နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး သတင္းသဲ့သဲ့ေတာင္ မၾကားခဲ့ဖူးဘူး။ blog ဟာ ယဥ္ေက်းမႈ တစ္ခု ျဖစ္လာခဲ့တယ္။ ကၽြန္ေတာ္ ပံုမွန္ ဖတ္ျဖစ္ခဲ့သည့္ ကိုညီလင္းဆက္ ၊ ကိုေမာင္လွ ၊ မပင့္ဂိုး ၊ မႏိုင္းႏိုင္းစေန စတာေတြ အျပင္ ထူးေတဇာ ၊ ေဝၿဖိဳးေက်ာ္ (apple နဲ႔ ပတ္သက္တာ အဓိက အဲမွာပဲ ဖတ္ရတယ္) စတာေတြကို ဖတ္ခဲ့ရတယ္။ အဲဒါကေန ကိုဘလာေဂါက္ (ကိုေဇာ္ေဇာ္မ်ဳိးလြင္) ၊ မဘာညာ တို႔က Myanmar Blogger Society (MBS) ဆိုၿပီး ျဖစ္လာလုပ္ခဲ့ၾကတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ အျခား blogger ေတြ ျဖစ္သည့္ ၊ ကိုေနဘုန္းလတ္ ၊ ကိုမ်က္လံုး (ကိုသက္ထူး) တို႔နဲ႔ သိလာခဲ့တယ္။ နာမည္ႀကီး blogger ေတြ အရမ္းကို နည္းတယ္။ blog ေရးသည့္ သူေတြလည္း အရမ္းကို နည္းတယ္။ စာေရးသည့္သူေတြလည္း အရမ္းကို နည္းတယ္။ ဒါေၾကာင့္ MBS ကေန We Blog We United ဆိုၿပီး blogger day ကို ရန္ကုန္မွာ က်င္းပးခဲ့တယ္။ blog ကို ေဇာ္ဂ်ီ နဲ႔ ဘယ္လို ေရးရမလဲ ဆိုၿပီးေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ tutorial ေလး ေရးၿပီး စာအုပ္ေတြ ပြဲမွာ ျဖန္႔ခဲ့ဖူးတယ္။ ေဇာ္ဂ်ီ မရွိရင္ မျမင္ရလို႔ font ကို download ခ်ဖို႔ link ေတြ ေနာက္ၿပီး font install သြင္းပံုေတြကို tutorial ေတြ ေရးခဲ့ၾကတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ IE နဲ႔ ဆိုရင္ eot ထည့္ရင္ ရတယ္ ဆိုၿပီး သိလာခဲ့လို႔ လူေတြကို font သြင္းခြင့္ permission မရွိရင္ IE နဲ႔ ဖတ္ပါဆိုၿပီး ကၽြန္ေတာ္တို႔ေတြ ႀကိဳးစားခဲ့ၾကေသးတယ္။

အဲဒီအခ်ိန္ေတြမွာ ယူနီကုဒ္ အေၾကာင္းဆိုလို Myanmar NLP နဲ႔ ထူးျမင့္ေနာင္ ပဲ လုပ္ေနတာ ရွိတယ္။ Unicode မွာ သူမွန္တယ္ ငါမွန္တယ္ နဲ႔ ခ်ေနၾကၿပီး blog ေတြမွာ unicode သံုးေအာင္ forum ေတြမွာ unicode သံုးေအာင္ သံုးဖို႕ ဘယ္သူမွ ဂ႐ုမစိုက္ခဲ့ၾကဘူး။ unicode နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဂ်ာနယ္ေတြမွာ အျပန္အလွန္ ျငင္းၾကခုန္ၾက ရင္းနဲ႔ပဲ ဘယ္သူမွန္ သလဲဆိုတာကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ေတြ မသိခဲ့ဘူး။ ဒီလိုနဲ႔ ေဇာ္ဂ်ီ နဲ႔ပဲ ေရွ႕ဆက္ျဖစ္ခဲ့တယ္။

ေနာက္ပိုင္း ေရႊဝါေရာင္ အေရးအခင္းမွာ blog ရဲ႕ စြမ္းအားက အရမ္းႀကီးလာတယ္။ ဘယ္ေနရာမွာ ဘာျဖစ္ေနလဲ သိေအာင္ blog ေတြ ဝင္ဖတ္ရတယ္။ blog ေတြ real time နီးပါး တင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ စက္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ေဇာ္ဂ်ီကို မျဖစ္မေန သြင္းၾကတယ္။ ေနာက္ဆံုး အစိုးရက အင္တာနက္ကို ျဖတ္ခ်လိုက္ရသည့္ အထိပဲ။ ေဇာ္ဂ်ီ ေဖာင့္ကို ေရႊဝါေရာင္ အေရးအခင္းမွာ လူတိုင္း သိကုန္ၾကတယ္။ ျမန္မာစာ ျမင္ဖို႔ ေဇာ္ဂ်ီ သြင္းရမယ္ဆိုၿပီး နားလည္လာၾကတယ္။

ေနာက္ပိုင္းမွာ ထူးျမင့္ေနာင္ က unicode ကိစၥေတြ မလုပ္ေတာ့သလို NLP က ေဇာ္ဂ်ီဟာ non standard ပါ ဆိုၿပီး စေျပာလာတယ္။ သို႔ေပမယ့္ ေနရာတိုင္းမွာ ေဇာ္ဂ်ီ ျဖစ္ေနၿပီ။ ျမန္မာ ၃ ကို သြင္းဖို႔ rendering မွန္ဖို႔အတြက္ လုပ္ရသည့္ အဆင့္ေတြ အမ်ားႀကီးပဲ။ ဘယ္သူမွ အပင္ပန္းခံၿပီး ထည့္မေနေတာ့ဘူး။ စာ႐ိုက္ရတာကလည္း လက္ရွိ ဝင္းလက္ကြက္ မဟုတ္ဘူး။ အစ အဆံုး ျပန္ေလ့က်င့္ရတယ္။ ဝင္းလက္ကြက္ ေျပာင္းဖို႔ ေျပာၾကေပမယ့္ Myanmar NLP က အေရးမစိုက္တာလား အျခားသူေတြ လုပ္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ထားတာလား မသိဘူး။ ဝင္းလက္ကြက္ နဲ႔ unicode မထြက္လာခဲ့ဘူး။ ေနာက္ၿပီး လက္ရွိ စာေတြကို ေျပာင္းဖို႔ အတြက္ converter ေတြ ထြက္ မလာခဲ့ဘူး။ ေနာက္ပိုင္း ထြက္လာေပမယ့္ source code က free မဟုတ္ဘူး။ ကိုယ့္ ရဲ႕ script ထဲမွာ converter ကို ယူသံုးမယ္ ဆိုရင္ေတာင္ ခြင့္ေတြ က ေတာင္းေန ရတယ္။ ဒါနဲ႔ ထားလိုက္ကြာ ဆိုၿပီး ေဇာ္ဂ်ီပဲ သံုးျဖစ္ေတာ့တယ္။

ေနာက္ပိုင္းမွာ ေဇာ္ဂ်ီ အသံုးျပဳသူေတြကို ေတာက္ေလွ်ာက္ တိုက္ခိုက္မႈေတြ လုပ္ခဲ့ၾကတယ္။ တိုင္းရင္းသား ဘာသာစကား ဖ်က္စီးတယ္ေတြ ေကာ ျမန္မာစာ ေရးထံုး ဖ်က္တယ္ ဆိုတာေတြ အစံု ေျပာတာ ခံခဲ့ဖူးတယ္။ ေဇာ္ဂ်ီ သံုးလို႔ အဲလိုမ်ဳိးေတြ blog ရဲ႕ comment မွာ ေရးထားတာေတြ ရွိခဲ့ဖူးတယ္။ သို႔ေပမယ့္ converter က လည္း လြယ္လြယ္ မရွိ ။ လက္ရွိ စာေတြ ေျပာင္းခ်င္ရင္ အစက ျပန္႐ိုက္ဖို႔ကလည္း မျဖစ္ႏိုင္။ unicode သမားေတြဟာ ေဇာ္ဂ်ီ သံုးသည့္သူေတြ ကို အျပစ္တင္တာ နဲ႔ ပဲ ၿပီးသြားတယ္။ ဘာ product မွ ေသေသခ်ာခ်ာ မထြက္လာခဲ့ဘူး။

ေနာက္ပိုင္း Myanmar IT Pro ေခတ္ေရာက္ေတာ့ ကို ထြန္းသူရသက္ တို႔ ကိုအိေမာင္ တို႔ က စၿပီးေတာ့ unicode ကို ေျပာင္းလာေအာင္ ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ ေျပာၿပီး ႀကိဳးစားခဲ့တယ္။ သို႔ေပမယ့္ converter က အခု လို လြယ္လြယ္ မရွိဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ေနာက္ပိုင္း Rabbit ကို ေရးျဖစ္ခဲ့တာလည္း ပါတယ္။ converter အတြက္ ပါရဂူ javascript converter ကို အသံုးျပဳခြင့္ေတာင္းၿပီးေတာ့ blog ကို unicode အျဖစ္ ၂၀၁၁ ေလာက္မွာ ေျပာင္းခဲ့တယ္။ စာဖတ္သူေတြ အနည္းငယ္ က်ဆင္းသြားတယ္။ comment ေတြကေတာ့ သိသိသာသာ က်ဆင္းသြားခဲ့တယ္။ သို႔ေပမယ့္ unicode ဟာ အနာဂတ္ လို႔ ယံုၾကည္ခဲ့တယ္။

Unicode ေျပာင္းပါလို႔ ေအာ္ေနၾကေပမယ့္ Mac အတြက္ font က ထြက္ မလာလို႔ ေတာ္ေတာ္ေလး ေစာင့္လိုက္ရတယ္။ စကၤာပူက ကိုတင္မ်ဳိးထက္ က Masterpiece Uni Sans ကို ထုတ္ေပးခဲ့လို႔ အေတာ့္ကို အဆင္ေျပသြားတယ္။ ကိုတင္မ်ဳိးထက္ က mac အတြက္ သူ႔ဘာသာသူ ေလ့လာၿပီးေတာ့ font ထုတ္ေပးခဲ့တာ။ အဓိက ဘာ ျပႆနာ ျဖစ္လဲဆိုေတာ့ embed font ပဲ။ mac မွာက Masterpiece Uni Sans ရတယ္။ အဲဒီ font က အျခား platform မွာ rendering မလုပ္ဘူး။ MyMyanmar font တစ္ခုပဲ platform အကုန္ အလုပ္လုပ္တယ္။ windows မွာ ဆိုရင္ ယြန္းခ်ဳိ သံုးခ်င္တယ္။ mac တို႔ iphone တို႔ဆိုရင္ေတာ့ Masterpiece Uni Sans နဲ႔ ျပဖို႔ လိုလာၿပီ။ ဒါနဲ႔ပဲ ကိုယ့္ဘာသာ mmwebfonts ကို ဖန္တီးခဲ့တယ္။ mmwebfonts နဲ႔မွပဲ စာဖတ္သူေတြ အဆင္ေျပလိမ့္မယ္။

မေမွ်ာ္လင့္ပဲ thanlwinsoft က Keith ဟာ ၂၀၁၁ ေဖေဖာ္ဝါရီ လ မွာ ဆံုးသြားခဲ့တယ္။ သူ မရွိသည့္ ေနာက္ပိုင္း သူ ဖန္တီး မႈေတြဟာ ဘယ္သူမွ ဆက္ၿပီး မထိန္းသိမ္းၾကေတာ့ဘူး။ ဘယ္ unicode သမားေတြမွ သူ့ လုပ္ေနဆဲ project ေတြကို သူ႔လို အခ်ိန္ေပးၿပီး လုပ္မယ္ ဆိုတာ ကိုမၾကားမိဘူး။ အကုန္လံုးက ကိုယ့္အလုပ္နဲ႔ ကိုယ္ ရႈပ္ေနတာ ေၾကာင့္လည္း ပါတာေပါ့။ Keith ကို ျမန္မာ linux ကေန စၿပီး သိခဲ့တာ။ ႏိုင္ငံျခားသား ျဖစ္ၿပီးေတာ့ ျမန္မာ unicode ကို လုပ္ေနသည့္ သူ ျဖစ္တာေၾကာင့္ သူ႔ ကို သတိထားမိခဲ့တယ္။ သူက font မရွိခဲ့ရင္ unicode စာေတြကို image အေနနဲ႔ ျပေအာင္ သူလုပ္ခဲ့တယ္။ keyboard ေတြ ဖန္တီးခဲ့တယ္။ ေနာက္ပိုင္း သူ မရွိသည့္ အခါမွာေတာ့ သူ႔ project ေတြ ဆက္လက္ ရွင္သန္မႈ မရွိေတာ့ဘူး။

အခုေတာ့ ၆ ႏွစ္တာ ကာလ မွာ unicode သံုးခဲ့ေပမယ့္ ေဇာ္ဂ်ီ ကို ျပန္ေျပာင္းပါၿပီ။ ဒီ ၆ ႏွစ္တာ ကာလမွာ unicode သမားေတြ က unicode ကို အစြမ္းကုန္ promotion လုပ္ေပမယ့္ လူ႐ိုက္ေပါက္ျဖစ္ေအာင္ promotion လုပ္ခဲ့လို႔ unicode သမားဆိုရင္ ၾကည့္မရ ျဖစ္ကုန္ခဲ့ၾကတယ္။ အစိုးရ အေနနဲ႔လည္း ရံုးတြင္းကေန တက္မလာခဲ့ဘူး။ ေနာက္ပိုင္း telecom company ေတြ ဝင္လာခဲ့ၿပီး လူတိုင္း ဖုန္းသံုးလာႏိုင္တယ္။ ဖုန္းနဲ႔ အတူ အင္တာနက္ ပါ သံုးလာႏိုင္ခဲ့တယ္။ အဲဒါနဲ႔ အတူ facebook ကို စြဲစြဲၿမဲၿမဲ သံုးကုန္ၾကတယ္။ အဲဒီ အခါ လူတိုင္းက ေဇာ္ဂ်ီ နဲ႔ သာ ေျပာဆို ေရးသားကုန္တယ္။

blog ေခတ္ေရစီးေၾကာင္းမွာ ယူနီကုဒ္ မပါဝင္ ခဲ့သလို အခု facebook ေခတ္ေရစီးေၾကာင္း မတိုင္ခင္မွာလည္း unicode ကို သံုးစြဲလာေအာင္ မဖန္တီးႏိုင္ခဲ့ဘူး။ အစိုးရက ေဇာ္ဂ်ီသံုးက အျပစ္ရွိ၏ လို႔ မသတ္မွတ္မျခင္းေတာ့ unicode သံုးစြဲမႈဟာ လူနည္းစု အေနနဲ႔သာ ျဖစ္တည္ေနအံုးမွာပဲ။ ေဇာ္ဂ်ီဟာ ၂၀၀၉ ေနာက္ပိုင္းကတည္းက ဘာ activity မွ မရွိေတာ့ဘူး။ မၾကာခင္မွာ ေဇာ္ဂ်ီ ေသေနတာ ၁၀ ႏွစ္ ျပည့္ေတာ့မယ္။ သို႔ေပမယ့္ ေသေနသည့္ ေဇာ္ဂ်ီ ကေတာ့ ေဇာ္က ကၿပီး ရွင္သန္ လ်က္ပါပဲ။

unicode အေၾကာင္း ေျပာရတာ ေမာၿပီ။ လူတိုင္းသံုးသည့္ ေဇာ္ဂ်ီသာ အသံုးျပဳတာ ကၽြန္ေတာ့္ အတြက္ေတာ့ အဆင္ေျပဆံုးပါပဲ။


 
113 Kudos
Don't
move!
32 Comments

Leave a Reply